Przyjmujemy kredyt 500 000 zł na 25 lat, dochód gospodarstwa 12 000 zł i koszty poza ratą 4 300 zł. Zmieniamy oprocentowanie, dochód i koszty, aby zobaczyć odporność budżetu.
Porównanie trzech scenariuszy
| Parametr | Bazowy | Ostrożny | Pesymistyczny |
|---|---|---|---|
| Oprocentowanie | 6,50% | 7,50% | 8,50% |
| Rata | 3 376 zł | 3 695 zł | 4 026 zł |
| Dochód netto | 12 000 zł | 11 000 zł | 9 600 zł |
| Koszty poza ratą | 4 300 zł | 4 600 zł | 5 000 zł |
| Kwota pozostająca | 4 324 zł | 2 705 zł | 574 zł |
Jak zbudować scenariusz bazowy?
Użyj dochodu, który rzeczywiście wpływa na konto regularnie. Nie wliczaj maksymalnej premii, jednorazowego projektu ani nadgodzin, jeżeli nie są stabilne. Koszty policz na podstawie kilku miesięcy historii, a nie najlepszego miesiąca.
Scenariusz ostrożny
Podnieś oprocentowanie o 1 p.p., obniż dochód o około 8–10% i zwiększ koszty życia. W przykładzie miesięczna nadwyżka spada o 1 619 zł. To wariant, który powinien nadal pozwalać na regularne odkładanie choć części dochodu.
Scenariusz pesymistyczny
Połącz wyższą ratę z utratą części dochodu i wzrostem kosztów. Pozostające 574 zł oznacza praktyczny brak bufora na naprawy, zdrowie, wyjazd czy większy rachunek. Taki wynik sugeruje konieczność niższej kwoty kredytu, większego wkładu albo dłuższego przygotowania finansowego.
Czego scenariusz nie powinien pomijać?
- kosztów dzieci, samochodu i utrzymania nieruchomości,
- ubezpieczeń oraz produktów wymaganych przez bank,
- nieregularnych wydatków rozłożonych na miesiące,
- dochodu podczas choroby lub urlopu rodzicielskiego,
- rezerwy minimum kilku miesięcy pełnych kosztów życia.
Ustal własne progi ostrzegawcze
Przed zaciągnięciem kredytu warto zapisać nie tylko wysokość raty, ale również minimalną miesięczną nadwyżkę, której gospodarstwo nie chce przekroczyć w dół. Dla jednej rodziny będzie to 2 000 zł, dla innej kwota odpowiadająca kosztom opieki nad dziećmi, leczenia lub dojazdów. Jeżeli wariant ostrożny narusza ten próg, decyzja może wymagać zmniejszenia kwoty kredytu. Jeżeli wariant pesymistyczny prowadzi do deficytu, potrzebny jest plan: większa poduszka, możliwość ograniczenia wydatków albo dodatkowe ubezpieczenie dochodu. Próg powinien wynikać z realnych kosztów, a nie z procentu podanego w przypadkowym poradniku.
Połącz test z poduszką finansową
Scenariusz miesięczny pokazuje przepływ pieniędzy, natomiast poduszka odpowiada na pytanie, jak długo można utrzymać zobowiązanie po utracie dochodu. Policz pełne koszty życia razem z ratą, a następnie pomnóż je przez liczbę miesięcy, którą chcesz zabezpieczyć. Przy kosztach 8 300 zł sześciomiesięczna rezerwa to 49 800 zł. Nie oznacza to uniwersalnego zalecenia sześciu miesięcy, ale daje mierzalny cel. Osoba z niestabilnym dochodem może potrzebować większej rezerwy niż pracownik z przewidywalnym wynagrodzeniem i drugim dochodem w gospodarstwie.
Decyzja po teście
Nie ma jednej uniwersalnej granicy bezpiecznej raty. Ważniejsze jest to, czy po pesymistycznej zmianie nadal można opłacić podstawowe potrzeby bez zadłużania się na karcie lub kredycie konsumpcyjnym. Warto też sprawdzić wariant krótszego okresu i mniejszej kwoty, a nie tylko wydłużać kredyt w celu obniżenia raty.
Ograniczenia
To model edukacyjny, nie bankowa metodologia zdolności. Nie uwzględnia podatków od nieruchomości, wszystkich kosztów ofert ani zmian salda w czasie. Liczby należy zastąpić własnymi danymi.